Yvonne van de Griendt (NL)

Botanical Mimicry of Alleen maar kijken

Yvonne van de Griendt, tekening in kleurpotloden 'Botanical Mimicry', 2019, 65 x 50 cm
PHŒBUS•Rotterdam

Niet alleen mensen en dieren, ook planten beschikken over intelligentie. Steeds meer biologen verdiepen zich althans in plant intelligence en onderzoeken de informatienetwerken in planten. Planten blijken ingenieuze organismen en slimmer dan wij denken en zijn zich bewust van de omgeving waarin zij leven; ze onderscheiden kleuren, geuren en geluiden. Zij communiceren met elkaar. Zo waarschuwen bomen elkaar voor insecten die hun bladeren opeten, opdat zij zich daartegen kunnen beschermen. Een van de manieren waarop planten zich beschermen tegen gevaar is botanical mimicry. Een plant of bloem bootst een andere plant of dier na om zichzelf te beschermen of om zich juist voort te planten. De kern van botanical mimicry is misleiden en verleiden. Zo bootst de passiebloem de eitjes na van vlinders, om te voorkomen dat een vlinder zijn eitjes op haar bladeren legt én daarmee dat de larven die uit deze eitjes komen haar blad zullen opeten. Er zijn orchideeën die de vorm en geur van insecten aannemen, om op die manier insecten te lokken die hun stuifmeel verspreiden. Zo imiteert de bijenorchis een vrouwtjesbij qua uiterlijk en geur. Op die manier lokt de orchidee de mannetjesbij. Die denkt met de vrouwtjesbij te paren, maar pikt enkel het stuifmeel op dat hij verspreidt.

Er zijn ontzettend veel variaties van botanical mimicry en het ontrafelen van de meest onverwachte verbindingen zal nog jaren vergen. Het gegeven van botanical mimicry heeft schrijvers en filosofen geïnspireerd. Voor de Franse filosofen Gilles Deleuze en Félix Guattari is de wesp-orchidee mimicry het voorbeeld voor hun filosofie van het worden. Zij gaan ervanuit dat er in de natuur niets van tevoren vaststaat. Alles is voortdurend in beweging, waardoor nieuwe, voorheen ondenkbare relaties tussen planten en dieren mogelijk worden. Achter deze wordingen of koppelingen of relaties gaat geen diepere orde, essentie of betekenis schuil. Het gaat allereerst om die relaties of wordingen die bijna niet zijn waar te nemen en enkel stijlloos kunnen worden uitgedrukt. De uitdrukking van wordingen volgt geen specifieke stijl. In het worden blijft niets hetzelfde. Zowel de orchidee als de wesp veranderen in hun ontmoeting. Daarom is er eerder sprake van een metamorfose, van een gedaantewisseling, dan van een imitatie. Deze ontmoetingen beperken zich niet tot de natuur. Zo wijzen zij op het vogel-worden van de muziek in het werk van Mozart. Maar de muziek verandert niet alleen in een vogel, de vogel ook in muziek, in noten, tempi enzovoort. Zowel muziek als vogel wisselen van gedaante. En wat te denken van het verhaal van Franz Kafka, waarin Gregor Samsa in een kever verandert én de kever in Gregor Samsa. Of aan de onnavolgbare overgangen en ontmoetingen in zijn roman Het proces. De kever is geen metafoor die verwijst naar een diepere betekenis. Er schuilt niets achter de metamorfose.

Wordingen zien we enkel als we alleen maar kijken. Niet gluren, loeren of spioneren. Alleen maar kijken zonder dat we daarbij een doel of diepere betekenis willen zien, zonder te willen begrijpen of ons af te vragen of wat we zien wel mogelijk is. Alleen maar kijken, zonder agenda en zonder bijbedoelingen, zonder houvast en zonder referentie, zonder verleden of toekomst. Volg de punten, de lijnen, de wissels zonder vraag te stellen waarop het lijkt of wat het betekent. Maar: wat verbindt zich met wat, en hoe? Voor wie alleen maar kijkt gaat een wereld van ongekende mogelijkheden open.

Richard de Brabander, Rotterdam, augustus 2019 t.g.v. Yvonne van de Griendt, “Botanical Mimicry”, expositie PHŒBUSRotterdam

Vandaag
PHŒBUS•Rotterdam

Alleen in 'edit'!
niet hier!
src
class: class width: width

  
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                
Onderschrift bij deze foto
is
wel
wat lang
Eventueel locatie hier
verstopte foto's
klik op de licht blauwe pijlen om de foto's uit de reeks een voor een te bekijken.
klik op de licht blauwe pijl om het afspelen te stoppen en terug te gaan.
klik hier om terug te gaan
Foto's op deze pagina staan achter de foto links, in de volgorde zoals getoond.
empty