Charl van Ark (NL)

'The Capacity To Be Alone' en 'Gezelschap 1990-2012'

Abstract, zonder abstract te zijn, met een verhaal dat vertrekt vanuit de dichtbije wereld van het eigen lijf, van het atelier, van persoonlijke contacten en van zijn reizen, weet Charl van Ark steeds weer te boeien met werk dat even raadselachtig als concreet is. De aandacht van beschouwers wordt gericht op de stille wereld van een kluizenaar (1) en tegelijkertijd geprikkeld. Het werk van Charl van Ark doet een aanhoudend appèl op de toeschouwer om te interpreteren. Rechtlijnige composities maken benieuwd naar de architectuur van de ruimtes die Charl meestal zelf heeft bewoond - zoals in 'Interieur 2012', een groep van zeven werken waarin foto's van vroegere ateliers de aanleiding voor het maken van het werk vormden. Wie een werk omdraait ziet het nummer '7464', nummer van zijn grootvader als marineman, Charl stempelt het steevast naast de eigen signatuur. Maar ook abstracte, schilderkunstige elementen maken benieuwd. Wie weet dat sommige puntenpatronen - kleine druppeltjes verf of juist perforaties - gebaseerd zijn op spijkergaten in de wanden van het atelier, ziet het proces van hangen en verhangen voor zich, ziet de lichtval en de uiteindelijk gave composities van schilderkunstige werken aan de wand.... een dergelijke compositie kan overigens worden overgenomen en in subtiel reliëf worden teruggezien in een klein autonoom werk in olie- en lakverf op doek.

Elk werk refereert aan andere werken binnen het oeuvre, maar is als beeld compleet en in zichzelf voldoende. Elk werk heeft ook iets van een wens de schilderkunst te willen vernieuwen. De objectmatigheid van de schilderijen geeft het werk een verrassende zelfstandigheid, die vaak langzaam is opgebouwd. Iets van de ontstaansgeschiedenis is soms aan de achterzijde af te lezen: perforaties die met een lapje zijn afgedicht, druppels verf door het doek heengedrukt, een dik overgelakt gedeelte van een foto - dat wellicht in een eerder werk aan de voorzijde zichtbaar was - en ontstaansdata die soms meerdere jaren omspannen. De spiegelingen in het werk en de strakke, bijna grafische composities die vaak zijn gecombineerd met een zinnelijke verflaag, waarbij de verf meestal direct uit de tube is aangebracht; het openhalen en eventueel omslaan van stukken geschilderde huid; het los opspannen en een andere wijze van omvouwen van het schildersdoek; het gebruik van een vel dik papier als tweede drager op het doek om het spieraam van een schilderij, dat aan de achterkant spiegelbeeldig is beschilderd om aan de voorzijde een zachte tekening te laten doorschijnen - dit zijn alle onverwachte beeldkenmerken, zelfs beeldvondsten, die het werk spannend maken en die, op deze wijze gebruikt, niet direct aan beeldend werk van andere kunstenaars te relateren zijn. Gevraagd naar inspiratiebronnen binnen de beeldende kunst, worden de cineasten Fassbinder en Edgar Reitz genoemd en de beeldend kunstenaars Blinky Palermo, Raoul de Keyser en Gerhard Richter. Maar of daarmee de positie binnen het veld van grote beeldende kunst voldoende is aangegeven...

Een werk van Charl van Ark is stoer en sterk, er zit soms een zekere ongepolijstheid in. Maar het wordt ook gekenmerkt door zachtheid, bescheidenheid, minimalisme. Een klein werk - olieverf op doek, wit met minuscule verfpunten - kan een grote wand aan. Het is gemaakt vanuit een kwetsbare houding, waarin zich kleine onvermoede dingen voordoen - een beweging, een stemming, een onverklaarbaar gevoel - het zijn deze momenten die Charl koestert en die uiteindelijk een andere wending aan een werk kunnen geven. Zo kwam het uitzicht vanuit een expositieruimte - in casu een cypresachtige boom bij Villa de Bank - Charl van Ark als verbijsterend schoon over en daarmee ook als een gemis aan zijn werk en tevens een toegevoegde waarde aan zijn expositie. De gedachte aan dit beeld nam hem mee naar een reis in 2011 naar Aigues Mortes, waarvan een foto van twee cypressen inmiddels een plaats had gekregen in het sinds jaren opgebouwde beeldarchief. In een nieuw werk, de zevendelige reeks ‘Aigues Mortes 4 augustus 2011’ zien wij de cypressen in verschillende composities en tinten groen terug, in verschillende schilderkunstige uitwerkingen. De cypressen zijn geschilderd alsof het om foto’s gaat, met een witrand en voorzien van een bijschrift, wat een zekere distantie t.a.v. de beschouwer geeft. Nu de schilderijen geen venster op de werkelijkheid zijn en de cypressen als thema of motief een even zelfstandig als inzetbaar bestaan leiden, verliest de beschouwer zich niet in een romantisch landschap, maar wordt herinnerd aan zijn eigen rol, de facto kijker naar beelden. Hetzelfde gebeurt in de recente reeks ‘Doppelbett’ (2012), die bestaat uit kleine schilderkunstige, collageachtige werken in lijst en een groter werk in olieverf op fotoprint op doek. De associaties met geboorte, huwelijk, liefde, leven en dood, die aan een lits-jumeaux kleven, lijken telkens langs schilderkunstige weg naar de achtergrond te worden gedrongen. In het doek van 1.30 x 1.95 m. is de olieverf zo dun in witte en crèmekleurige tinten op de fotoprint aangebracht, bijna lichtdoorlatend, dat het een beeld van een röntgenfoto geeft. Dit beeld, met witrand en ondertitel, geschilderd àls en tevens náár en over een foto, houdt de beschouwer op afstand. Deze lijkt van een persoonlijke interpretatie naar stille verwondering te zwenken, geniet van de schilderkunstige kwaliteiten, kijkt naar het onaanraakbare, ongenaakbare. Valt even stil.

Alle beelden, alle thema’s, alle onderwerpen en motieven in het werk van Charl van Ark komen samen in het opus magnum ‘Gezelschap 1990-2012’. Dit werk bestaat uit een kastarchitectuur, gebaseerd op de compositie van een bestaande kast uit een eerder atelier. Gedurende ruim twintig jaar is daarin intuïtief een archief aan beeldmateriaal verzameld, waarin honderden foto’s en objecten in een langzaam proces van schuiven en verschuiven een plaats kregen. Het kijken naar de kast geeft een tijdsbeleving. De opgezette meeuw met herinnering aan Den Helder, de geboorteplaats van Van Ark, staat temidden van foto’s van kunstwerken, van vrienden, van reizen, van exposities en ook van kleine kunstwerken van zichzelf en van collega’s. Voor de kunstliefhebber is het werk een mekka aan kunsthistorische referenties. Het verwonderd kijken zoals naar een autonoom werk van Charl van Ark maakt hier plaats voor een actief meedoen in een spel van herkenning en selectie, parallel aan dat van de kunstenaar - met inhoudelijke, formele en kunsthistorische overwegingen en zeker ook persoonlijke affiniteiten. Het oog en de selectie van de kunstenaar hebben hier een portet van de schilder Charl van Ark neergezet. De persoonlijke memorabilia krijgen hier telkens een nieuwe plek binnen het ‘Gezelschap’ om later, op enig moment ook in het autonome, schilderkunstige werk opnieuw een plek te krijgen - waar dan het feest van zowel herkenning als interpretatie en verwondering mag voortduren. Het persoonlijke is de sleutel naar het werk, een uitnodiging, het maakt het werk toch ook hermetisch.

(1) Lisette Pelsers. ‘De schutkleur van de herinnering’, in:

Charl van Ark, Poetik des Raumes, uitg. PHŒBUS•Rotterdam, 2004.

Mirjam de Winter 25-10-2012

Vandaag
PHŒBUS•Rotterdam

Alleen in 'edit'!
niet hier!
src
class: class width: width

  
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    
                                                                                                    
Onderschrift bij deze foto
is
wel
wat lang
Eventueel locatie hier
verstopte foto's
klik op de grijze pijlen om de foto's uit de reeks een voor een te bekijken.
klik op de grijze pijl om het afspelen te stoppen en terug te gaan.
klik hier om terug te gaan
Foto's op deze pagina staan achter de foto links, in de volgorde zoals getoond.
empty